Ngày 20 tháng 03 năm 2012
Kính gửi: - Ban biên tập Thế giới trong ta.
- Chuyên mục Nghiệp vụ tiểu học.
Họ và tên : Phạm Hồng Anh
Trường Tiểu học Thịnh Lộc - Lộc Hà - Hà Tĩnh
Số điện thoại : 0393 843 171. DĐ : 0972 070 333
________________________________

bài toán về đại lượng tỉ lệ kép

Trong chương trình toán tiểu học đã giới thiệu hai dạng bài toán về đại lượng tỉ lệ thuận và đại lượng tỉ lệ nghịch. Song trong thực tế giảng dạy chúng ta còn gặp khó khăn khi gặp dạng bài toán về đại lượng có tỉ lệ kép. Chính vì vậy, trong nội dung này tôi muốn đề cập đến Bài toán về đại lượng tỉ lệ kép xin được trao đổi cùng quí bạn đọc.
Chúng ta cùng tìm hiểu qua một số bài toán cơ bản sau:

Bài toán 1: Công ti than Quảng Ninh thuê 24 xe vận chuyển than trên quãng đường 100 km phải trả 64 000 000 đồng tiền cước phí vận chuyển. Hỏi với cùng giá cước vận chuyển như trên thì một đơn vị thuê 36 xe vận chuyển trên quãng đường dài 180 km thì phải trả bao nhiêu tiền cước phí vận chuyển ?
Phân tích:
Ta có thể phân chia bài toán trên thành hai bài toán như sau:
Bài 1: 24 xe vận chuyển trên quãng đường 100 km phải trả 64 000 000 đồng.
24 xe vận chuyển trên quãng đường 180 km phải trả ? đồng. (Giải ra ta được A đồng).
Bài 2: 24 xe vận chuyển trên quãng đường 180 km phải trả A đồng.
36 xe vận chuyển trên quãng đường 180 km phải trả ? đồng.
Từ phân tích như trên ta có thể giải như sau:

Bài giải

Số tiền phải trả cho 24 xe vận chuyển trên quãng đường 180 km là:
64 000 000 x 180 : 100 = 115 200 000 (đồng)
Số tiền phải trả cho 36 xe vận chuyển trên quãng đường 180 km là:
115 200 000 x 36 : 24 = 172 800 000 (đồng)
Đáp số: 172 800 000 đồng.

Bài toán 2: Một phân xưởng được giao kế hoạch sản xuất một lô hàng. Ban quản đốc phân xưởng tính rằng nếu huy động 12 công nhân, mỗi công nhân sản xuất một ngày được 50 sản phẩm thì sẽ hoàn thành kế hoạch trong 16 ngày. Hỏi nếu huy động 15 công nhân, mỗi công nhân sản xuất một ngày được 80 sản phẩm thì phân xưởng đó hoàn thành kế hoạch trong bao nhiêu ngày ?
Phân tích:
Tương tự bài toán 1, ta phân tích bài toán thành hai bài toán về đại lượng tỉ lệ nghịch rồi giải như sau:
Bài giải

Nếu huy động 12 công nhân, mỗi ngày một người sản xuất được 80 sản phẩm thì phân xưởng đó hoàn thành kế hoạch trong thời gian là:
16 x 50 : 80 = 10 (ngày)
Thời gian để 15 công công nhân, mỗi ngày một người sản xuất được 80 sản phẩm, làm xong lô hàng được giao là:
10 x 12 : 15 = 8 (ngày)
Đáp số: 8 ngày.

Bài toán 3: Một đơn vị bộ đội gồm 20 người được giao đắp một con đường dài 800 m trong 10 ngày. Trước khi khởi công, đơn vị được bổ sung thêm 30 người và được giao đắp thêm một đo